Gây Mê Là Gì? Quy Trình Và Các Phương Pháp Gây Mê Hiện Nay

Gây mê là gì? Quy trình gây mê trải qua bao nhiêu bước? Hiện nay có những phương pháp gây mê nào? Đây là những thắc mắc thường gặp ở nhiều người. Để giải đáp các câu hỏi này, bạn hãy cùng Miomed Việt Nam tìm hiểu qua bài viết sau đây nhé!

Gây mê là gì?

Gây mê được hiểu đơn giản là phương pháp vô cảm, sử dụng các loại thuốc gây mê tác động lên hệ thần kinh trung ương. Việc này khiến bệnh nhân rơi vào trạng thái mất ý thức tạm thời, không còn cảm giác (không biết gì). Sau khi hết thuốc mê, người bệnh sẽ phục hồi lại ý thức hoàn toàn.

Gây mê giúp bệnh nhân giảm thiểu tối đa sự đau đớn trong quá trình phẫu thuật, giúp họ không còn thấy đau đớn, cũng như không hề biết quá trình phẫu thuật đang diễn ra như thế nào.

Những giai đoạn bệnh nhân sẽ trải qua trong quá trình gây mê:

  • Hạn chế các cơn đau: Đây là giai đoạn ban đầu khi vừa tiêm thuốc, bệnh nhân vẫn còn ý thức nhưng cơ thể bắt đầu có cảm giác buồn ngủ.
  • Giai đoạn cơ thể tương thích với thuốc: Bệnh nhân dần mất đi ý thức, đôi khi do sự tác động của thuốc lên vỏ não sẽ khiến bệnh nhân rơi vào trạng thái: Kích động, buồn nôn,…
  • Giai đoạn thuốc mê đã thấm và tiến hành phẫu thuật: Bệnh nhân mất hẳn ý thức, không còn cảm xúc, rơi vào trạng thái hôn mê sâu.
Gây mê là phương pháp vô cảm giúp bệnh nhân rơi vào trạng thái hôn mê sâu
Gây mê là phương pháp vô cảm giúp bệnh nhân rơi vào trạng thái hôn mê sâu

Các phương pháp gây mê hiện nay

Hiện nay có rất nhiều phương pháp gây mê, việc sử dụng phương pháp nào trong quá trình phẫu thuật sẽ được bác sĩ chỉ định sau khi thăm khám tình hình sức khỏe của người bệnh. Sau đây là những phương pháp gây mê hiện nay được các cơ sở y tế thực hiện:

1. Gây mê qua đường hô hấp

Gây mê qua đường hô hấp hay gây mê nội khí quản là quá trình đưa thuốc gây mê vào cơ thể bệnh nhân thông qua hô hấp. Thuốc gây mê dùng cho phương pháp này sẽ là thuốc mê dạng hơi (khí). Một số thuốc sẽ được sản xuất ở dạng dung dịch lỏng phải cho bốc hơi. Cần dùng máy thở chuyên dụng trong các cơ sở y tế để đưa vào cơ thể người bệnh. Trong quá trình phẫu thuật người bệnh có thể phải thở thông qua mặt nạ mũi, mặt nạ thanh quản,…

Phương pháp này được thực hiện khá nhiều trong các cuộc phẫu thuật, vì chúng dễ thực hiện và đạt hiệu quả cao. Cả quá trình gây mê (từ giai đoạn tiền mê, khởi mê, duy trì mê) thuốc gây mê qua đường hô hấp được kết hợp nhiều loại, thuốc an thần, gây mê, giãn cơ,… Việc này góp phần hạn chế được những tác dụng phụ từ thuốc mê gây ra, nhưng vẫn đảm bảo tác dụng gây mê trong quá trình phẫu thuật.

Phương pháp gây mê hô hấp là đưa thuốc mê vào người bệnh qua đường hồ hấp
Phương pháp gây mê hô hấp là đưa thuốc mê vào người bệnh qua đường hồ hấp

2. Gây mê qua đường khác

Gây mê qua đường tĩnh mạch

Phương pháp này là cách đưa thuốc mê vào cơ thể người bệnh thông qua đường tĩnh mạch. Thông thường sẽ dùng các loại thuốc mê dạng nước, và dạng bột được hòa tan. Cách này khá khó, lượng thuốc phải được tính toán kỹ. Cần đảm bảo người bệnh luôn trong trạng thái hôn mê sâu trong quá trình tiến hành phẫu thuật.

Cũng tương tự gây mê qua đường hô hấp, gây mê tĩnh mạch cũng kết hợp nhiều loại thuốc khác nhau, nhằm hạn chế tối đa tác dụng phụ không mong muốn. Cách thực hiện này có các điểm mạnh như: Công cụ cần ít không cần máy móc hiện đại, không gây hiện tượng cháy nổ như phương pháp gây mê hô hấp, vì tiêm thuốc trực tiếp vào cơ thể người bệnh nên không độc cho người khác.

Gây mê qua đường trực tràng

Gây mê qua đường trực tràng là cách đưa thuốc mê vào trực tràng của bệnh nhân. Thông thường sẽ dùng thuốc mê: Thiopental, Ketamin,… Tuy nhiên, phương pháp này thực hiện phải thông qua nhiều bước, độ kỹ thuật cao nhưng hiệu quả mang lại cũng không tối ưu hơn so với những phương pháp khác, nên hiện nay không còn sử dụng nhiều. Đa phần được dùng trong các trường hợp ngoại lệ: Không thực hiện được những phương pháp khác, dùng gây mê cơ sở cho trẻ em.

Gây mê qua đường bắp thịt.

Gây mê qua đường bắp thịt được hiểu đơn giản là cách đưa thuốc mê vào người bệnh qua bắp thịt. Tương tự gây mê qua đường trực tràng, đa số cách này sẽ dùng thuốc mê: Thiopental, Ketamin,… Phương pháp này cũng rất ít khi dùng.

3. Gây mê phối hợp

Phương pháp gây mê phối hợp là cách kết hợp đồng thời nhiều phương pháp gây mê trong một quá trình gây mê thông thường. Có thể giai đoạn khởi mê bác sĩ sẽ dùng phương pháp gây mê qua đường hô hấp, nhưng tiền mê lại dùng qua đường tĩnh mạch. Bên cạnh đó, quá trình gây mê bằng phương pháp này sẽ đồng kết hợp nhiều loại thuốc : Thuốc an thần, giảm đau, giãn cơ,…

Phương pháp này hiện nay đang được dùng nhiều, vì nó hạn chế được những tác dụng phụ và biến chứng do thuốc mê gây ra. Tuy nhiên, vì sử dụng đồng thời nhiều phương pháp, nên trước trong và sau quá trình gây mê cần được bác sĩ theo dõi và dự đoán trước những rủi ro có thể xảy ra.

Gây mê phối hợp là cách kết hợp nhiều phương pháp gây mê trong quá trình gây mê
Gây mê phối hợp là cách kết hợp nhiều phương pháp gây mê trong quá trình gây mê

Quy trình gây mê như thế nào?

Gây mê là một phương pháp khá phức tạp, được thực hiện bởi những bác sĩ có chuyên môn cao. Trong quá trình gây mê cần được theo dõi và thực hiện từng bước theo đúng quy định. Quy trình gây mê thường tiến hành qua những bước sau:

1. Khám tiền mê

Khám tiền mê là giai đoạn bác sĩ sẽ gặp và trao đổi với bệnh nhân về tình hình sức khỏe, giải đáp những thắc mắc từ bệnh nhân nếu có. Đây là bước quan trọng không thể bỏ qua trong những lần phẫu thuật, phần nào giúp bệnh nhân ổn định tinh thần.

Những việc bác sĩ sẽ làm trong quá trình khám tiền mê gồm:

  • Ghi nhận tất cả thông tin cơ bản của bệnh nhân (chiều cao, cân nặng, dị ứng, thói quen,…)
  • Kiểm tra tổng quát (nhóm máu, chụp X quang, siêu âm tim, kiểm tra hệ hô hấp,…)
  • Ghi nhận các loại thuốc mà bệnh nhân hiện đang dùng (tránh tương tác thuốc, dị ứng,…)
  • Nắm rõ thông tin về tình trạng bệnh hiện tại, tiền sử bệnh án, những cuộc phẫu thuật đã thực hiện,…
  • Giải đáp những câu hỏi từ bệnh nhân, người thân của họ

Thông qua khám tiền mê, bác sĩ có thể nắm rõ được tình trạng của bệnh nhân, có thể đưa ra những phương án dự trù cho quá trình phẫu thuật. Đồng thời, chọn được loại thuốc mê phù hợp với tình trạng của người bệnh. Đưa ra được những trường hợp xấu có thể xảy ra, để chuẩn bị biện pháp đối phó thích hợp nhất. Bên cạnh đó, bác sĩ sẽ thông báo rõ với bệnh nhân và người nhà những thông tin cần thiết, giúp họ chuẩn bị tinh thần. Các bước trong quá trình khám tiền mê sẽ được ghi chú rõ ràng.

2. Tiền mê

Tiền mê là bước tiến hành dùng các thuốc có chức năng an thần, để bệnh nhân uống hoặc tiêm vào cơ thể. Bước này sẽ giúp hạn chế tối đa các nguy cơ xấu có thể xảy ra trong quá trình gây mê. Không thể tùy tiện chọn thuốc tiền mê, việc dùng thuốc nào, thực hiện ra sao sẽ được bác sĩ chuyên môn trực tiếp lựa chọn và tiến hành.

Quá trình tiền mê đem đến những lợi ích sau:

  • Giảm bớt sự lo lắng, căng thẳng ở bệnh nhân
  • Giảm thiểu sự tiết dịch trong hệ hô hấp của người bệnh
  • Hạn chế khả năng gây nôn ói
  • Cân bằng nhịp tim và giữ huyết áp bệnh nhân ở mức ổn định
  • Hạn chế các cơn đau cho người bệnh
  • Góp phần ổn định một số chức năng khác
Tiền mê là bước dùng thuốc có chức năng an thần đưa vào cơ thể bệnh nhân để hạn chế tác dụng phụ trong quá trình gây mê
Tiền mê là bước dùng thuốc có chức năng an thần đưa vào cơ thể bệnh nhân để hạn chế tác dụng phụ trong quá trình gây mê

3. Khởi mê (dẫn mê)

Bước khởi mê là quá trình bệnh nhân bắt đầu tiếp nhận thuốc mê, cho đến lúc người bệnh chìm vào hôn mê sâu. Ban đầu, thuốc chưa ngấm hoàn toàn vào cơ thể, nên bệnh nhân vẫn còn ý thức. Đôi khi thuốc còn tác động khiến bệnh nhân có những biểu hiện như: Kích động, hệ hô hấp thay đổi đột ngột (thở nhanh, khó thở,…), nguy hiểm nhất là tình trạng tim ngưng đập.

Khởi mê được xem là giai đoạn ẩn chứa nhiều nguy hiểm. Trong suốt quá trình này phải luôn được theo dõi, bác sĩ sẽ đánh giá tình hình và đưa ra những phương án xử lý nếu xảy ra rủi ro. Chỉ khi chắc chắn rằng không có gì bất ổn, và bệnh nhân ổn định hoàn toàn thì mới bắt đầu thực hiện phẫu thuật.

4. Duy trì mê

Bước tiếp theo sau giai đoạn khởi mê là duy trì mê. Lúc này tình hình bệnh nhân đã ổn định, trong trạng thái hôn mê sâu, các chức năng khác trong cơ thể đều bình thường. Bác sĩ sẽ tiến hành phẫu thuật cho bệnh nhân trong giai đoạn này. Duy trì mê là tiếp tục sử dụng thuốc mê để kéo dài trạng thái hôn mê của bệnh nhân (tùy thuộc vào loại phẫu thuật, có thể là tiểu phẫu hoặc đại phẫu).

Quá trình duy trì mê vẫn ẩn chứa nhiều nguy hiểm, có thể ảnh hưởng từ các bước phẫu thuật, thuốc gây mê xảy ra tác dụng phụ,… Do đó, giai đoạn này bác sĩ vẫn tiếp tục theo dõi và nhanh chóng đưa ra phương án giải quyết nếu có biến cố xảy ra.

Một số biến chứng có thể xảy ra trong giai đoạn duy trì mê: Cơ thể bệnh nhân thiếu Oxy và thừa lượng CO2, ngừng hô hấp, hạ thân nhiệt, chảy máu nhiều do tác động trong lúc phẫu thuật (có thể gây thiếu máu, do đó bước khám tiền mê nếu bệnh nhân có nhóm máu hiếm sẽ được dự trữ máu sẵn),…

Duy trì mê được thực hiện sau quá trình khởi mê
Duy trì mê được thực hiện sau quá trình khởi mê

5. Thoát mê (kết thúc mê)

Thoát mê được hiểu ngắn gọn là giai đoạn cơ thể bệnh nhân không còn dùng đến thuốc gây mê, cuộc phẫu thuật đã kết thúc. Giai đoạn này, người bệnh dần tỉnh táo, những chức năng khác trong cơ thể cũng dần ổn định lại bình thường.

Giai đoạn này cũng được xem là rất nguy hiểm, vì bệnh nhân vẫn còn ảnh hưởng nhiều sau cuộc phẫu thuật. Bên cạnh đó, dù đã ngưng dùng thuốc gây mê nhưng lượng thuốc vẫn chưa được đào thải hết ra ngoài. Chúng có thể tạo ra nhiều tác dụng trên cơ thể người bệnh như: Huyết áp tăng cao, gây ra tình trạng khó thở, nôn ói, cơ thể sẽ tăng hoặc giảm thân nhiệt đột ngột,…

Để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân, quá trình thoát mê cần được theo dõi xuyên suốt từ bác sĩ. Đặc biệt đối với những bệnh nhân thực hiện phẫu thuật trong thời gian dài, cần được thăm khám thường xuyên. Kết thúc mê, bệnh nhân sẽ được nghỉ ngơi tại phòng sau mổ.

Một số câu hỏi liên quan đến gây mê

1. Gây mê có nguy hiểm không?

Quá trình gây mê hiện nay khá an toàn. Bệnh nhân sẽ được bác sĩ thăm khám qua nhiều bước trước khi gây mê. Vì vậy, loại thuốc và lượng thuốc đưa vào người bệnh đã được cân nhắc kỹ lưỡng. Trong suốt quá trình diễn ra cũng luôn được bác sĩ theo dõi.

Do đó, bạn có thể an tâm khi thực hiện gây mê. Đồng thời, để đảm bảo an toàn cho mình, bạn cần khai báo chính xác những thông tin mà bác sĩ yêu cầu, cũng như thực hiện đúng những lưu ý trước khi tiến hành gây mê.

2. Gây mê sau bao lâu thì tỉnh?

Chúng ta khó có thể xác định chính xác bệnh nhân sẽ tỉnh lại sau bao lâu. Vì còn tùy thuộc khá nhiều vào các yếu tố khác: Loại thuốc được dùng, liều lượng nhiều hay ít và thể trạng người đó ra sao. Thông thường, bệnh nhân sẽ tỉnh lại dần (từ khoảng 15 đến 35 phút) sau giai đoạn thoát mê (kết thúc mê), lúc này sẽ ngưng việc cung cấp thuốc cho cơ thể.

Tuy đã kết thúc việc gây mê, nhưng cơ thể người bệnh vẫn động lại một phần thuốc. Việc này khiến tinh thần bệnh nhân chưa hoàn toàn tỉnh táo. Có thể sau từ 1 đến 3 giờ đồng hồ thì cơ thể mới ổn định bình thường (tùy cơ địa mỗi người).

Thuốc mê thường đào thải qua gan và thận, nên ai mắc những bệnh liên quan đến 2 cơ quan này thì quá trình đào thải thuốc sẽ chậm hơn bình thường. Bên cạnh đó, thuốc còn được thoát ra ngoài thông qua tuyến mồ hôi, quá trình thở,…

3. Gây mê có gây ra biến chứng, tác dụng phụ hay không?

Có. Quá trình gây mê luôn tìm ẩn những biến chứng, tác dụng phụ. Tuy nhiên, những biến chứng này rất ít, vì trong suốt giai đoạn thực hiện gây mê, bạn sẽ luôn được bác sĩ theo dõi, nếu có điều bất thường xảy ra cũng sẽ được điều trị kịp thời.

Các trường hợp thường xảy ra: Nôn ói, chóng mặt, đau đầu, tầm nhìn mờ đi, quá trình tiểu tiện khó khăn, nổi mẫn đỏ, ngứa ngáy, đau họng,… Một số trường hợp hiếm gặp và nguy hiểm: Não bị tổn thương từ mức độ nhẹ đến nặng, cơ thể có biểu hiện sốc và dị ứng nặng, khó thở, đột quỵ,… tệ nhất là ảnh hưởng đến tính mạng bệnh nhân.

Luôn có những thắc mắc quanh việc gây mê
Luôn có những thắc mắc quanh việc gây mê

Bài viết trên nhằm giải đáp cho bạn về những vấn đề: Gây mê là gì, quy trình và những phương pháp gây mê hiện nay. Miomed Việt Nam hy vọng bài viết cung cấp cho bạn những thông tin bổ ích. Việc gây mê có thể xảy ra nhiều biến chứng nguy hiểm, vì vậy trước mỗi lần thực hiện gây mê bạn nên tuân thủ mọi hướng dẫn cũng như lưu ý từ bác sĩ.

Xem thêm:

Quá Trình Gây Mê Toàn Thân Như Thế Nào? Những Điều Cần Biết

Top 3 Thuốc Mê Dạng Bột Giá Rẻ Chất Lượng Nhất Bạn Nên Biết

Top 10 Thuốc Mê Cực Mạnh Giá Rẻ Chất Lượng Nhất Hiện Nay

Cùng chuyên mục

BÌNH LUẬN (0)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Ẩn